معرفی کتاب

کتابی روایی مشتمل بر موضوعات متعددی در ارتباط با حضرت و غیبت آن بزرگوار می باشد. جناب صدوق بعد از سفر به مشهد به نیشابور رفتند، در آنجا شیعیانی به دیدن ایشان می‌رفتند و شبهاتی را درباره امام زمان (عجل‌الله فرجه) مطرح می‌کردند و ایشان هم شبهات را برطرف می‌کردند؛ پس از آن به قم رفتند و در آنجا نیز از ایشان درخواست نگارش کتابی در این باره شد، تا آنکه شبی امام زمان(عجل‌الله فرجه) را درخواب دیدند.
آن حضرت به ایشان فرمود: چرا کتابی درباره غیبت نمی‌نویسی تا خداوند به وسیله آن حوائجت را برآورده سازد؟

از جامع‌ترین و ارزشمندترین آثار در موضوع دعا برای امام زمان(عجل‌الله فرجه) و وظایف شیعیان نست به آن حضرت است. نویسنده با نیت خالص و به توصیه‌ی خود حضرت ولی‌عصر(عجل‌الله فرجه) این اثر را نگاشته است.

محدث نوری این کتاب را به توصیه‌ی استاد خود میرزای شیرازی تالیف نموده و در آن به احوال شخصی و اثبات امام دوازدهم، حکایت ملاقات‌کنندگان و وظایف شیعیان نسبت به ایشان در دوران غیبت پرداخته است.

این کتاب شامل آیاتی است که در مورد امام عصر در قرآن آمده‌است. مؤلف کتاب احادیثی را که ذیل این آیات آمده را جمع کرده‌است. این آیات مشتمل بر صد و بیست آیه می‌باشد .

کتاب در ده فصل تنظیم شده و بخش اول آن به اثبات وجود و امامت امام زمان(عجل‌الله فرجه) اختصاص دارد. احادیث مربوط به زندگانی امام دوازدهم، نائبان ایشان، عصر غیبت، ظهور و حکومت جهانی نیز در فصل‌های بعدی قرار گرفته‌اند. این کتاب در سال‌های دهه ۱۳۳۰ شمسی و با اوج‌گیری فعالیت فرقه بهائیت در ایران نوشته شد. هدف نویسنده دفاع از باور شیعه به امام دوازهم و مسائل پیرامونی آن است.

شیخ مفید در این کتاب، ده شبهه کلامی؛ همچون ولادت امام زمان(عجل‌الله فرجه)، عمر طولانی حضرت مهدی(علیه‌السلام)، علت غیبت و کیفیت آن را در ده فصل مطرح و با دلایل متعدد عقلی و نقلی پاسخ داده است.

کتابُ الغیبة، کتابی است درباره غیبت امام دوازدهم شیعیان، از شیخ طوسی. این کتاب از منابع با اهمیت در زمینه شناخت امام زمان (عجل‌الله فرجه) و مسئله غیبت است. کتاب الغیبه در هشت فصل، دیدگاه‌های شیعه درباره امام زمان (عجل‌الله فرجه) را مطرح کرده و به شبهات و اشکالاتی که درباره غیبت آن حضرت مطرح بوده، با ادله قرآنی و روایی و عقلی پاسخ داده است. شیخ طوسی در مقدمه کتاب، انگیزه‌اش از تألیف را اجابت درخواست استادش بیان کرده که از او درخواست نموده بود کتابی در باب غیبت امام زمان (عجل‌الله فرجه) بنویسد که در آن مواردی همچون سبب غیبت آن امام و علت طولانی‌شدن غیبتش با وجود نیاز شدید به حضور وی، و بررسی موانع ظهور آن حضرت مورد بررسی و مداقه قرار گرفته و به شبهات مخالفان و طعنه بدخواهان پاسخ داده شود.

یکی از آثار مهم شیعه در موضوع غیبت و ظهور امام دوازدهم شیعیان نوشته محمد بن ابراهیم نُعمانی در اوایل دوران غیبت کبری است. مجموع روایات کتاب ۴۷۸ عدد است که در ۲۶ باب آمده‌اند. این کتاب جزو منابع و مصادر بسیاری از کتب دیگر عالمان متأخر شیعی است. در این کتاب به مطالبی همچون لزوم وجود حجت، علائم ظهور، سن حضرت، مدت و نوع حکومت حضرت پرداخته شده.

میرزا حسین نوری این کتاب را در ردّ قصیده‌ای نگاشته که از شاعری ناشناس از بغداد به‌دست علمای نجف رسید و در آن به اختلاف بین مسلمانان درباره امام زمان (عجل‌الله فرجه)و مواردی مربوط به آن حضرت پرداخته است. وی در پاسخ به قصیده بغدادیه به زنده بودن و اثبات امامت امام زمان از طریق عقل و نقل استدلال می‌کند.

کتابی در زمینه اثبات امامت امام زمان (عجل‌الله فرجه) و بیان ظهور و شرایط آن است که در 12فصل جمع‌آوری شده است و به مطالبی پیرامون ولادت حضرت و سبب غیبت ایشان، طول عمر حضرت و وکلای ایشان و توقیعات و همچنین وضعیت جهان و اجتماع در ایام حکومت امام زمان (عجل‌الله فرجه) پرداخته است.

کتاب شرح احوال امام زمان (عجل‌الله فرجه) ‏ و اثبات وجود آن حضرت با دلایل عقلی و احادیث متواتر است. مؤلف در این کتاب، علاوه بر فضایل ائمه دوازده‌گانه، به شرح غیبت صغری و کبری، نایبان خاص و عام آن حضرت، علائم ظهور او و رویدادهای پس از ظهور پرداخته است. نویسنده بر پایه آیات قرآن و احادیث و نیز اقوال علمای شیعه و اهل سنت، عموم مسائل مربوط به مهدویت را مورد بحث و بررسی قرار داده و وجود حضرت ولی‌عصر و نیز ظهور ایشان را امری حتمی و یقینی دانسته است.

مجموعه‌ای چهار جلدی در موضوع مهدویت است که مؤلف این اثر را با عناوین زیر نوشته است: جلد اول تاریخ الغیبة الصغری، جلد دوم تاریخ الغیبة الکبری، جلد سوم تاریخ ما بعد الظهور و جلد چهارم الیوم الموعود. وی در هر بخش از کتاب، به موضوعی خاص پرداخته و مجموعه آن را موسوعة الامام المهدی نام‌گذاری نموده است.

کتاب مشتمل بر چهار رساله کوتاه بوده و موضوع آن، امام زمان (عجل‌الله فرجه)، ویژگی‌های قیام و پاسخ به شبهاتی درباره امامت او است. مؤلف در این اثر که به صورت پرسش و پاسخ مطرح شده به مسائلی نظیر وجود امام زمان (عجل‌الله فرجه)، دلیل غیبت و ظهور امام پرداخته است.

کتابی روایی درباره جواز ذکر نام امام زمان (عجل‌الله فرجه) است که در صدد اثبات جایز بودن ذکر نام اصلی امام زمان (عجل‌الله فرجه) (م‌ح‌م‌د) در زمان غیبت است و در پاسخ به کتاب میرداماد که بیان کننده حرمت آن است، نوشته شده است. کتاب کشف التعمیة فی حکم التسمیة، دارای دوازده فصل است. سه فصل نخست به روایات بیان کننده جواز تسمیه و قرائن صحیح بودن این روایات و کیفیت استدلال به این روایات می‌پردازد. فصل چهارم و پنجم پیرامون روایات بیان کننده حرمت تسمیه و سند آن روایات است. فصل ششم تا یازدهم به جمع بین این دو دسته روایت و ترجیح روایات جواز و ادله آن می‌پردازد و در فصل دوازدهم، سخنان میرداماد در این رابطه بیان و به آن پاسخ داده شده است.

این کتاب مجموعه‌ای است روایی-تاریخی در بیان نشانه‌های آخِرُالزّمان، ظهور و قیام حضرت مهدی موعود علیه السلام و فتنه‌ها و آشوب‌هایی که در آن مرحله به وقوع خواهند پیوست. در کتاب نوائب الدهور فی علائم الظهور فهرستی از نشانه‌های ظهور ذکر شده و در بخش‌های بعدی نشانه‌های ظهور حضرت مهدی علیه‌السلام از قرآن و مستند به روایات ائمه معصومین علیهم‌السلام، نشانه‌های ظهور از نظر امامان معصوم علیهم‌السلام و احادیث آن‌ها، نشانه‌های آخِرُالزّمان از اقوال اصحاب و تابعین، اخبار کاهنان و صاحبان علوم جفر و غریبه ونشانه های ذکر شده درکتاب های آسمانی ادیان پیشین آمده است.

این کتاب در ذکر فضائل و مناقب امام زمان (عجل‌الله فرجه) به آیات قرآن و احادیث در بشارت ظهور امام، مدح انتظار فرج، علائم ظهور، غیبت و رفع شبهات دربارۀ امام زمان (عجل‌الله فرجه) پرداخته است. نقل برخی حکایات ملاقات‌کنندگان با امام زمان (عجل‌الله فرجه) و نام برخی از عالمان اهل‌‎سنت که قائل به وجود آن امام هستند، از دیگر موضوعات کتاب است. کتاب در پنج بخش به نام «بَساط» تنظیم شده است. برخی العبقری را تکمیل‌کننده جلد سیزده بحارالانوار دانسته‌اند. از نکات قابل توجه این کتاب مستندبودن تمام نقل‌های آن دانسته شده است.

در این اثر به بیان چندین وظیفه برای شیعیان و محبین امام زمان عجّل‌الله‌فرجه‌ در دوران غیبت که باید بر آن‌ها مواظبت و عمل نمایند، پرداخته شده است. میتوان این اثر را دستورالعملی برای شیعیانِ دوران غیبت نامید. مولف در دو جزء با بهره گیری از منابع روایی و ادعیه با بیان گوشه‌ای از وظایف مومنین در دوران غیبت که باید به آن اهتمام ورزند، سعی نموده تا به نوعی در خدمت‌گزاری به آن حضرت ادای دینی نموده باشد.

کتاب با مقدمه مؤلف آغاز شده و مطالب در دوازده بخش و یک خاتمه فقط به ذکر و ترجمه ادعیه و زیارات پرداخته است؛ بدون این که در مورد آن‌ها توضیح و تفسیری ارائه شده باشد.